Equal Pay Day: Meer dan discriminatie.

Volgens data van de Europese Unie was het op 25 november 2025 Equal Pay Day in Nederland. Op deze dag zouden mannen in totaal evenveel hebben verdiend als vrouwen in een heel jaar. Vele media besteden hier aandacht aan en komen met de stelling dat vrouwen de rest van het jaar voor niets werken. Over 2024 lag het gemiddelde uurloon van werkende vrouwen (deeltijd en voltijd) 10.5% lager dan het gemiddelde uurloon van hun mannelijke tegenhangers. Dit getal wordt gebruikt om de datum van 25 november uit te rekenen. Als per sector gecorrigeerd wordt voor opleidings- en functieniveau, neemt dit verschil af tot 4-9% (afhankelijk per sector). Is dit het bewijs dat werkgevers vrouwen systematisch onderbetalen? Dat hoeft niet de conclusie te zijn. In diezelfde cijfers valt terug te lezen hoe het uurloonverschil tot de leeftijd van 30 jaar nihil is. Dit suggereert dat de loonkloof niet volledig voortkomt uit institutionele discriminatie, maar op zijn minst beïnvloed wordt door keuzes en omstandigheden die een rol spelen rond die leeftijd van 30 jaar.

De duiders in de media wijzen op verschillende oorzaken. Ten eerste de subjectieve voorwaarden voor promotie en salarisverhoging. In het verleden heeft dat aantoonbaar een grote rol gespeeld en werden de kwaliteiten van vrouwen structureel lager ingeschat dan die van mannen op het zelfde opleidings- en ervaringsniveau. Zowel de huidige moraal, wetgeving als het grote arbeidstekort maken het bewust structureel minder beoordelen van vrouwen nagenoeg onmogelijk. Dat wil niet zeggen dat het niet meer bestaat en onbewuste vooringenomenheid zal zeker nog een rol spelen, maar verreweg de meeste werkgevers maken geen bewust onderscheid.

Toch zien we nog altijd een kloof, die de meeste onderzoekers ook goed weten te duiden: het krijgen van kinderen lijkt invloed te hebben op het uurloon van de vrouw. Nederlandse vrouwen krijgen namelijk gemiddeld op hun 30e hun eerste kind. De grote vraag die hieruit voortkomt is of het niet volstrekt logisch is dat vrouwen zich na de komst van kinderen meer richten op hun gezin dan op hun baan. In de media wordt gesproken over een ‘babyboete’, alsof je gestraft zou worden voor het stichten van een gezin. Maar een werkgever beoordeelt over het algemeen op bedrijfsrelevante competentie en ervaring. Als een vrouw een half jaar zwangerschapsverlof neemt en daarna in deeltijd werkt, bouwt zij nu eenmaal minder snel werkervaring en bedrijfsrelevante competenties op. De centrale vraag hier is of dit eigenlijk wel een probleem is. Moet een werkgever zwangerschaps- en ouderschapsverlof meetellen als relevante werkervaring? Voor een werkgever levert dat op zich geen meerwaarde.

Een Bijbels perspectief leert ons dat de zorg en opvoeding van kinderen een hoge en waardevolle roeping is, die bijdraagt aan het welzijn van de maatschappij. Het is een dienst die in Gods ogen niet minder waardevol is dan arbeid buitenshuis. Sterker nog, als we Spreuken 31 er op naslaan lezen we dat de zorg van de moeder niet beperkt is tot het aanrecht, maar dat een zij ook werkt en handelt. Dat betekent echter niet dat het terecht zou zijn om deze ervaring mee te laten tellen in het salaris. Sterker nog, als dit meegeteld wordt, levert dit een ongelijk speelveld op waarbij de discriminatie naar de andere kant doorslaat.

Dit effect werkt door in de verdere loopbaan. De meeste jonge moeders gaan in deeltijd werken, en bouwen dan minder snel werkervaring op. Wie minder snel werkervaring opbouwt, maakt minder snel promotie en krijgt minder snel salarisverhoging. De vraag is of we dit moeten zien als een probleem dat opgelost moet worden met gelijke beloning voor gelijke uren, of dat we moeten erkennen dat je je aandacht maar één keer kunt verdelen. In de Bijbel worden vrouwen primair aangespoord om voor hun gezin te zorgen, terwijl hun echtgenoten het land bewerken en het huis beschermen. Alle tijd die een moeder aan haar kinderen geeft, kan niet aan het werk worden besteed, en vice versa. Deze christelijke traditie werkt nog altijd door in de sociale structuren van tegenwoordig. Nog altijd geven Nederlandse vrouwen vaak een groot deel van hun tijd aan hun kinderen. Dit is geen straf, maar een roeping.

De grafiek die getoond wordt op de website van het CBS is natuurlijk een oversimplificatie van de situatie. We kunnen in deze getallen niet zien welk percentage van de loonkloof te wijten valt aan moederschap, welke symptomen zijn van de Simpson-paradox en welke inderdaad discriminatie impliceren. Een ieder beziet de data door zijn eigen politieke bril. Het is te kort door de bocht om te stellen dat een discriminatievrije samenleving geen loonkloof zou hebben. Evenmin zou het een valide zijn om te zeggen dat er door de keuzes van jonge moeders geen discriminatie plaats zou vinden. We kunnen dan in ieder geval concluderen dat de 4-9% loonkloof geen discriminatiecijfer is. Wat die wel is, zal verder onderzoek moeten uitwijzen.

Laten we de nuance terugbrengen en ons niet blindstaren op dit ene getal, waar zoveel mensen, gezinnen en bedrijven achter schuil gaan. De waardevolle inzet van moeders voor de opvoeding en verzorging van hun kinderen verdient onze aandacht, ook als zij dit moeten of willen combineren met hun werk. De arbeidsmarkt blijft mensenwerk, en daar zullen dus ook fouten gemaakt blijven worden. Laten we realistisch kijken naar wat er misgaat en daarop handelen. Tot die tijd bidden we dat ondanks het verschil in loon, ieder kind genoeg aandacht krijgt van zijn of haar ouders; dat de ambities van mama niet hoeven te concurreren met de zorg voor het prille leven dat haar is toevertrouwd.

Raoul Michels

Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek (https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2025/18/loonverschil-tussen-mannen-en-vrouwen-steeds-kleiner, geraadpleegd 25-11-2025)