Mag het nog genoemd worden?

Lieve mensen, we moeten het eens hebben over seks. En laten we ons nu niet blindstaren op geaardheid, onderwijs of alle misstanden die er rond dit thema plaatsvinden, maar gewoon binnen ons eigen huwelijk, onze eigen relatie kijken. Afgelopen voorjaar schreef ik een artikel over het huwelijk, en de opoffering die daarvoor nodig is. Opoffering is een voorwaarde om een relatie te behouden en te verdiepen. Staan we daar wel genoeg bij stil? En seks is daarbinnen het meest kwetsbaar en wordt als gespreksonderwerp het vaakst vermeden. Gelukkig zijn allen, die het volledig open kunnen bespreken binnen hun huwelijk.

En dan bedoel ik ook volledig open. Durf je te spreken over je eigen genot en verlangens? Durf je te spreken over het gebrek daaraan? Durf je te spreken over je dromen, fantasieën, angsten en gedachten, welke kant ze ook opgaan? Durf je jezelf of je partner te confronteren wanneer je verlangens naar een ander uitgaan, hoe vluchtig ook? En hoe reageer je wanneer je partner zich op deze manier durft bloot te geven?

Leven met verleiding

In de huwelijksgelofte beloof je elkaar trouw, juist wanneer er tegenspoed op je pad komt. Armoede en beperkingen zijn dan nog makkelijk. Dat bedreigt de trouw niet direct, maar je hart? Hoe vaak bedriegt je hart je niet als je naar mensen om je heen kijkt? De reclamewereld is zich daar volledig van bewust. Die spelen in op deze gevoelens. Leuk, een nieuw geurtje, maar met een mooie net niet kuis genoeg geklede man of vrouw blijft het merk toch langer in je hoofd hangen.

Daar begint het gesprek over seks met je partner. Zoals jouw gedachten naar dit soort afleidingen uitgaan, zo moet je weten dat ook je partner deze verleidingen moet trotseren. Als je samen één wilt zijn, zul je hier moeten beginnen. Onthoud je van alle verleidingen. Ja, dat is makkelijk gezegd. Iedere collega die iets van je gedaan wil hebben zal verleiding gebruiken om jou te overtuigen. Dat is geen bewuste manipulatie, dat is geen uitnodiging of een uiting van jaloezie, dat is eenvoudigweg hoe sociale interactie tussen mannen en vrouwen werkt. De meeste mensen zijn zich daar niet eens van bewust. Heel veel mannen beschouwen hun vrouwelijke collega’s, zeker als zij objectief bezien aantrekkelijk zijn, als meer dan collega’s. Alles wat zij zeggen wordt gewogen op de weegschaal van verleiding en verantwoordelijkheid, van trouw en professionaliteit. Dat betekent niet dat die mannen slaafs hun lusten achternarennen. Dat betekent ook niet dat die vrouwen gevaarlijke verleidsters zijn. Integendeel, dat betekent slechts dat zowel man als vrouw zich hier verhoudt tot de spanning tussen beide seksen.

Vrouwen hanteren hun seksualiteit, bewust of onbewust, als een instrument voor hun zelfstandigheid en persoonlijke veiligheid. Het is een middel om zelfverzekerdheid te laten zien, en tegelijk de man uit zijn comfortzone te trekken en reactief te laten zijn. Laat mij het hier meteen heel duidelijk maken: dat is niet erg! Dat is hoe de mens is geschapen. Dat is hoe de mens sociaal functioneert. Er zit een wereld van verschil tussen een vrouw die haar seksualiteit inzet op kantoor om iets gedaan te krijgen, en wanneer dat gebeurt tussen twee mensen, samen op een bankje in het park. Dezelfde houding en handeling buiten de veiligheid van de sociale omgeving heeft een totaal andere functie dan wanneer de vrouw zich omringd weet door een beschermende arm van collega’s, vriendinnen, voorbijgangers of zelfs ongeschreven regels.

Wanneer je hier in je puberteit voor het eerst mee geconfronteerd wordt, zijn de lessen hard en genadeloos. Jongens en meisjes leren van elkaar hoe bepaald gedrag overkomt, weten gaandeweg bepaalde nuances te lezen en ontdekken zo wie een potentiële partner kan zijn, en wie als extravert persoon jou als sociaal schild gebruikt.

We gingen het hebben over seks. Maar deze achtergrond is daarvoor cruciaal. Zonder openheid over je dagelijkse verleidingen, van de reclameposters tot de buurman die in zijn besportschoolde blote bast buiten in de tuin staat te werken, is er al een muur opgetrokken tussen jou en je partner. Zonder volledige openheid is er misschien wel een basis voor intimiteit, maar blijft er ook altijd een basis voor wantrouwen en achterdocht.

Leven met elkaar

Dat gezegd hebbende, kunnen we ons begeven naar de slaapkamer. De kinderen zijn naar bed, de vaat is gedaan, de was is opgehangen, en een van de weinige momenten die je als jonge ouders echt samen hebt is aangebroken. Een uurtje later liggen jullie naast elkaar te slapen. Heb je het er wel eens over wat er in dat uurtje gebeurt? Wat je prettig vond? Wat je minder prettig vond? Volgens sommige onderzoeken voelt seks voor een grote hoeveelheid vrouwen wel eens aan als een verplichting, meer dan den verlangen. Dat is geen vreemd verschijnsel. Met alles wat er zo op een dag voorbijkomt moet het maar net zo uitkomen dat beide partners zin hebben. Dat het voelt als een verplichting betekent niet dat het slecht zou zijn. Natuurlijk is zowel de relatie als de seks zelf erbij gebaat als je twee enthousiaste partners hebt. Maar dat betekent niet dat partners geen rekening hoeven te houden met elkaars verlangens, ook wanneer zij de intimiteit zelf misschien niet zouden initiëren.

Een vrouw die merkt dat haar man wel zin heeft, kan zichzelf wegcijferen en haar man daarin bijstaan. Dat hoeft geen teken te zijn van patriarchaat of dat soort moderne veroordelingen, dat kan gewoon een gezond besef van geven en nemen zijn. Andersom kan natuurlijk ook. Het wordt pas een probleem wanneer er niet over gesproken wordt. Als de vrouw open is over haar libido, en de man ook, kunnen beiden veel gemakkelijker ook “nee” van elkaar accepteren, zonder dat er twijfels gaan ontstaan over die buurman, die collega of dat overwerken op donderdagavond.

Een belangrijke bijvangst van dat gesprek is ook dat het een intimiteit teweegbrengt die dieper gaat dan het vlees alleen. Dat maakt de beide partners ook gemakkelijker immuun voor de verleidingen om hen heen. Spreek je er niet over, gaat dat avondje seks iedere keer op dezelfde, automatische piloot, wat is er dan nog uniek aan je partner? Het lichaam zal het verschil niet zien en de verleidingen van buiten minder goed kunnen weerstaan. Het is naïef om te zeggen dat mannen zich maar moeten inhouden, of dat vrouwen hun seksualiteit maar moeten bedekken.

Tegelijk maakt een gezond seksleven niet immuun voor verleidingen. Het is niet voor niets dat veel mensen (mannen én vrouwen) het onprettig vinden wanneer hun partner op zakenreis moet met een collega van het andere geslacht. Een man blijft thuis achter terwijl zijn vrouw met een andere man ergens weet-ik-veel-waar in een hotel zit. Een vrouw blijft achter terwijl haar man met een andere vrouw zit te eten aan misschien wel de andere kant van de wereld. Het is onderdeel van het werk, maar prettig voelt het niet. Vertrouwen helpt een hoop zolang het goed gaat. Maar ook hier is communicatie de sleutel. Wees open naar je partner over wat je van je collega vindt, juist ook als je het moeilijk vindt om weerstand te bieden aan wat je ervaart als zijn of haar avances. Wees er open over wanneer je achterblijft, dat je soms gegijzeld wordt door je gedachten en daar niets aan meent te kunnen doen.

Zeg vanavond eens tegen je partner wat je op seksueel vlak beangstigt, zeg eens tegen je partner wat je opwindt. Stel die vragen ook eens aan de ander. Misschien zullen de antwoorden je nog wel verbazen. Misschien zijn die antwoorden wel anders dan vorig jaar…

Leven met een spiegel

Dan moeten we het nog kort hebben over hoe de seks plaatsvindt. Seks is namelijk meer dan een genotsgeschenk van boven. Het is het middel waardoor wij ons mogen voortplanten. Staan we daar eigenlijk voor open? Natuurlijk is het gemakkelijk om seks volledig los te zien van de biologische gevolgen. Toch moet je bij iedere keer seks de afweging hebben gemaakt: ben ik bereid met deze partner mijn kind op te voeden? Wanneer je getrouwd bent heb je dat aan elkaar beloofd. Zou het eerlijk zijn om elkaar de kinderzegen dan permanent te onthouden? Middels voorbehoedsmiddelen? Geen enkel middel is 100% betrouwbaar. Ben je bereid de gevolgen te dragen?

Dan wil ik je een aantal dingen meegeven: heb respect voor elkaars wensen, en probeer daaraan tegemoet te komen. Weet dat voortplanting bij seks hoort, en accepteer de verantwoordelijkheid als jullie nieuw leven wordt geschonken. Weet dat er voor beide partners niets kwetsbaarders is dan de fysieke intimiteit, houdt dat binnen je relatie, of je verwoest de relatie tot een onherstelbare ruïne. Weet dat voortplanting bij de mens hoort, en accepteer seks als integraal onderdeel van je huwelijk. En weet dat, wanneer je open en eerlijk bent naar elkaar, je elkaar vaccineert voor de besmetting van verleiding, die alomtegenwoordig is in deze wereld.

Mooi he, zo’n rijtje adviezen? Ja, totdat je ze daadwerkelijk gaat toepassen. Dan kom je erachter dat een aantal zich in jouw geval ineens tegenspreken. Want wat doe je als je je inderdaad hebt laten verleiden? Wat doe je als deze spiegel je confronteert met iets dat je liever niet ziet? Dan zijn er drie manieren om daarmee om te gaan.

De ene zal de spiegel wegleggen en er nooit meer in kijken. Wegkijken is makkelijk, je houdt jezelf voor de gek, en uiteindelijk zal je nooit meer een ander kunnen vertrouwen omdat je weet dat jij jezelf al niet eens hebt kunnen vertrouwen.

Een ander zal de spiegel omarmen en zich overtuigen dat wat hij in de spiegel ziet goed is, wat hij ook ziet. Dat is een gedachte die tegenwoordig hoogtij viert. “Je mag zijn wie je wil zijn, en iedereen dient dat te respecteren.” Iedereen, dus jij zelf ook. Dat geeft een dwang aan mensen van onmetelijke proporties. Hoe kan je nog van je fouten leren als je altijd hebt geleerd dat je jezelf moet zijn en je je die fouten hebt toegeëigend als je identiteit?

Een derde zal zijn spiegelbeeld zien, herkennen wat er niet voldoet, en hier lering uit willen trekken. Dat is niet makkelijk, en als je een relatie hebt zul je hierin ontzettend veel steun hebben aan je partner. Liefde maakt namelijk niet blind voor elkaars gebreken. Je hebt lief ondanks elkaars nukken en tekortkomingen. Als je het daar nooit over hebt, kan de liefde omslaan in frustratie, en uiteindelijk in afkeer op basis van dat spiegelbeeld. Wees elkaars spiegel. Kijk elkaar diep in de ogen aan en leg je hart open voor elkaar.

Seks doet leven

Is dit niet een veel te romantisch beeld van seks? Doen we hiermee geen groot onrecht aan al die slachtoffers van verkrachting, onderdrukking en vernedering? Zijn er niet ontzettend veel stellen die gewoonweg geen kinderen kúnnen krijgen, of juist die dat wel kunnen maar het zich – om welke reden dan ook – niet kunnen veroorloven? Is seks dan niet een loodzwaar onderwerp om te bespreken? Angst voor opspelende trauma’s, onwelkome gevolgen of de blijvende herinnering aan een gemis of gevoel van biologisch falen zijn de dagelijkse gevolgen waar veel zorgverleners mee te maken hebben.

Doen alsof seks alleen maar geweldig is doet al deze mensen pijn, en daar moeten we eerlijk over zijn. De mens is gebroken in alles, en juist zoiets intiems kan de grootste angst en boosheid oproepen. Die gevoelens en die ervaringen moeten we altijd de ruimte geven om daar uiteindelijk mee te leren leven.

Dan kan het makkelijk zijn om een simplistisch antwoord te geven. Geen behoefte aan kinderen? Dan hebben we toch anticonceptie? Of abortus, als dat niet werkt. Geen prettige ervaringen met seks, dan drinken we die toch weg? Misschien een pilletje tegen de psychische pijn? Of iets sterkers. Misschien drinken we van tevoren even wat zodat de ervaring gedempt wordt. De grenzen van wat moreel of juridisch mag vervagen dan. Seks is zodanig invloedrijk op je psyche, je lichaam en je relatie, dat als daar iets tegenzit, een simpele oplossing gewoonweg niet bestaat, en de verleiding gigantisch is om een snelle fix.

Als deze dingen spelen in jouw relatie, blijf dan niet vasthangen in die eenvoudige ‘quick-fix’-oplossingen die de moderne maatschappij voorschrijft. Die lossen uiteindelijk niets op, en de meesten maken het op termijn alleen maar erger. Ja, het kan een keer een eenmalige verlossing geven uit je paniek en je pijn. Maar het biedt geen soelaas aan een verteerd hart, een gevoelloos brein of een geestelijke apathie. Het is veel beter om hier open over te zijn, is het niet naar je partner, dan in gebed, of met iemand die je vertrouwt.

En toch, in al die gevallen die ik hiervoor noemde, is onthouding evenmin een permanente oplossing. Seks is en blijft nu eenmaal een essentieel onderdeel van je relatie. Wanneer je door ziekte of andere aandoening al je smaak en geur verliest, stop je ook niet met eten. Wanneer je walgt van iedere hap die je naar binnen werkt, kies je er ook niet voor om dan maar te verhongeren. Wanneer het verlangen er nog is, is een gebrek aan seks net zo dodelijk voor je relatie als gebrek aan eten voor het onderhoud van je lichaam. Wederom, dat is weer een spiegel die je jezelf en je partner moet voorhouden.

Seks is iets heiligs. Het is een samensmelting van man en vrouw die zo’n intieme band vormt dat, wanneer hij goed onderhouden wordt, niets hem meer kan verbreken, tot de dood toe. De volgende keren dat je mensen hoort over taboes doorbreken, over de zogeheten seksuele revolutie, vraag je dan eens af welke taboes doorbroken worden. Het woord taboe is een heilig woord, afkomstig uit de Polynesische culturen, waar zij gebruikt wordt voor woorden die te heilig zijn om in de mond te nemen. Ga eens bij jezelf te raden. Worden er taboes doorbroken om het heilige te ontheiligen? Om neer te halen en te bevuilen omdat het niet in iemands straatje past? Of worden taboes geduid, om het heilige te eren en te onderwijzen? Ga in alles respectvol met elkaar om. Sommigen van jullie zullen dit te expliciet, te persoonlijk, of te confronterend vinden om te lezen. Dat is niet erg. Maar houd jezelf de spiegel voor: is dit moeilijk omdat het een pijn naar boven haalt waar je niet aan ontsnapt, of is het moeilijk omdat je er niet over wilt nadenken, en ik je roze ballon nu ruw heb doorgeprikt?

Auteur: Raoul Michels